Zomereczeem

Staart- en maneneczeem, insectenallergie, zomerjeuk, zomereczeem of ook wel zomerrui.

Dit zijn allemaal benamingen voor die lastige tijd van het jaar waarbij paarden en pony’s hun manen en staart schuren.                              

Oorzaak
 

Alhoewel veel mensen praten over een combinatie van factoren (erfelijkheid, zonlicht, temperatuur, grondsoort, bepaalde insecten etc.), is slechts één oorzaak bewezen.

 

Het betreft hier een allergische reactie op bepaalde insecten en wel vooral kleine steekmugjes, die behoren tot de soort Culicoides

 

De aanleg om een bepaalde ziekte te krijgen, is in de ene familie groter dan in de andere, een erfelijke aanleg is dus niet uit te sluiten. IJslanders, allerlei pony’s en friezen bijvoorbeeld lijken meer aangetast dan rijpaardrassen, maar deze worden ook vaker in de wei gehouden dan paarden met een echte sportcarrière!

Zonlicht, temperatuur en andere weersfenomenen hebben direct hun weerslag op de aanwezigheid en activiteit van de beruchte mugjes. De mugjes zijn in de hete zomer minder actief dan in het vochtige voor- of najaar. In hete, droge zomerse periodes is zomerjeuk dan ook minder prominent aanwezig. In een mooie voor- of najaarsperiode met mistige ochtenden en klamme avonden zijn ze dan weer heel actief.

Op zandgronden komen veel culicoidesmuggen voor en in gebieden met zware klei weinig of geen.

Voeding en arbeid kunnen een invloed hebben op de uiting van de allergie, maar de balangrijkste oorzaak is dus de overgevoeligheidsreactie op bepaalde insecten.

 
Klinisch beeld
 

De letsels zijn het vaakst te zien thv de staart en de manen.

Een schilferige huid is het meest typische symptoom en in ernstige gevallen zien we ook korstvorming en verdikking van de manenkam en de staartwortel.

Soms kunnen ook op het lichaam (de buik) en soms zelfs op het hoofd-halsgebied aangetaste plekken voorkomen.

 

Eén symptoom is altijd aanwezig: jeuk!

Hierdoor gaan paarden schuren,  aan de omheining of aan een boom.

Sommige dieren gaan zelfs liggen op de grond en schuren zich tot bloedens toe.

Meestal zijn zomerjeukpatiënten volwassen, slechts zelden zie je een jaarling schuren.

De ernst van de verschijnselen neemt meestal elk jaar toe. Schuren betekent niet altijd dat het een overgevoeligheid of allergie is. Als er genoeg mugjes zitten, krijgt ieder paard  jeuk. De mate van jeuk kan trouwens in eerste instantie best meevallen. Pas als een paard of pony begint te schuren en de huid kapot gaat, wordt de jeuk vaak ondraaglijk.

 

De mugjes zijn vaak actief vanaf de eerste mooie lentedagen in maart. En tot ver in de herfst (oktober) kunnen de laatste muggen van dat jaar de allergie nog steeds tot uiting laten komen.

 

Voor alle duidelijkheid nog iets over het begrip allergie. Dit is een overdadige reactie van het lichaam op een bepaalde storende invloed van buitenaf.

 
Diagnose
 

Op basis van het voorkomen van jeuk en huidletsels in de typische periode (van maart tot oktober) is de diagnose vrij gemakkelijk te stellen.

 

Om buiten het seizoen de aanleg voor staart- en maneneczeem bij een dier aan te tonen, zou een aanvullende test zeer welkom zijn. Bijvoorbeeld bij de aankoop van een paard in de winter.

Helaas zijn er nog geen goede testen beschikbaar. Verder onderzoek is nodig.

 
Behandeling

De behandeling rust op drie pijlers.

 

         1.Om te beginnen moet zeker en vooral de oorzaak (de mugjes!) worden weggenomen.  Ze komen niet voor boven de 800 m, maar verhuizen naar deze gebieden is niet zo praktisch.

Het is wel belangrijk om de gevoelige dieren altijd binnen te houden in de periode dat de muggen actief zijn. Dit is met name rond zonsopgang en zonsondergang. Dit betekent dus dat ze buiten kunnen tussen tien uur ’s morgens en vijf uur ’s middags of tussen elf uur ’s avonds en vier(!) uur ’s morgens.

Ook een speciale deken die het hele paard afschermt werkt goed, maar moet reeds vroeg in het seizoen gebruikt worden. Als je immers een dergelijke kostbare deken gaat gebruiken als het paard al erge jeuk heeft, zal deze heel snel kapot geschuurd worden.

Ook een goede insecticide biedt soelaas. Helaas zijn er geen afdoende middelen voorradig.

Door het voeren van knoflook(extracten) bij zomerjeuk hebben wij nog nooit resultaten gezien.

 

         2.Als tweede onderdeel van de behandeling staat de genezing van de ontstoken huid centraal. Zeker indien een paard of pony al schuurt en de huid met korsten is bedekt, moet je proberen met verzachtende zalven en lotions de jeukende ontsteking rustig te krijgen. Behalve middelen op plantaardige basis kan een antibioticumzalf met corticosteroïden (ontstekingsremmer) een prima resultaat opleveren.

 

         3.Ten einde raad zijnde, kan ook nog getracht worden de jeuk te verminderen met corticosteroïden. Pas vooral op met injectiepreparaten. Hoefbevangenheid is een gevreesde complicatie, zeker wanneer hoge doseringen en herhaalde injecties gegeven worden.

 
Alternatieven

Fidavet, een afdeling van Janssen farmaceutica, heeft een voedingssupplement samengesteld. Het bevat een specifieke formule op basis van vitamine, nicotinamine en wateroplosbare mineralen die de natuurlijke weerstand van de huid ondersteunt en overdreven reactie van het afweersysteem tegengaat.

 

Bij onderzoek in Frankrijk blijkt dat 84% van de paardeneigenaren en dierenartsen tevreden tot uiterst tevreden zijn.

Het preparaat bestaat uit druppels die dagelijks moeten toegediend worden met een beetje voedsel en een huidverzorgingsgel die kan aangebracht worden op de reeds aanwezige huidirritatie.

De behandeling wordt best zo vroeg mogelijk in het seizoen gestart.

 
Besluit

Zomerjeuk komt veel voor en is niet echt te genezen. Wel kan met een combinatie van maatregelen geprobeerd worden de situatie leefbaar te houden.

Uw dierenarts is de aangewezen persoon om u te helpen bij deze puzzel.